Mandelin-reagens (soms ten onrechte Medelin- of Mendelin-reagens genoemd) is een van de populairste colorimetrische reagenstests om psychoactieve verbindingen te identificeren. Ondanks die populariteit hebben we besloten het uit het assortiment te halen vanwege enkele ernstige kwaliteitsproblemen, die hieronder worden toegelicht.
Het Mandelin-reagens dient als eenvoudige spottest voor de voorlopige identificatie van alkaloïden en andere verbindingen. Het bestaat uit ammoniummetavanadaat en geconcentreerd zwavelzuur. Het hoofddoel is het aantonen van ketamine en PMA. Anders dan meer gangbare reagentia heeft het een diepe rode tint die bij afwezigheid van alkaloïden naar geel verkleurt, meestal ongeveer 48 uur na het mengen.
De door het Amerikaanse ministerie van Justitie aanbevolen bereidingswijze is 100 ml geconcentreerd (95–98%) zwavelzuur toevoegen aan 0,5–1 g ammoniummetavanadaat. Dit reagens werd oorspronkelijk ontwikkeld door de Duitse farmacoloog Karl Friedrich Mandelin (1854–1906) tijdens zijn tijd aan de Universiteit van Dorpat.
De typische toepassingen van het Mandelin-reagens zijn:
Cocaïne testen
Ketamine testen
Amfetamine testen
Methamfetamine testen
MDMA testen
Voordelen van het Mandelin-reagens
De eigenschappen van het Mandelin-reagens worden, zoals bij elk reagens, bepaald door de unieke kleurreactie die het kan geven. Een van de meest voorkomende toepassingen van Mandelin is het testen van MDMA en MDA, wat een directe kleurverandering naar zwart geeft, vergelijkbaar met de Marquis- en Mecke-test. Deze drie kun je de „3 M”-reagentia noemen; handig om te onthouden, maar vooral een teken van hoe overbodig Mandelin is.
Er is eigenlijk maar één scenario waarin het Mandelin-reagens uitblinkt: het aantonen van PMMA of PMA in amfetamine en methamfetamine. Omdat Mandelin donkerbruin reageert op PMA en PMMA, maar groen op amfetaminen, kan het deze gevaarlijke stoffen aantonen, zelfs vermengd met meth/amfetamine.
Het aantonen van PMA en PMMA maakt de Mandelin-test helaas maar marginaal nuttig voor het screenen van klassieke stimulantia, omdat beide stoffen grotendeels van de markt zijn verdwenen. Andere bijzonder riskante stoffen hebben hun plaats ingenomen, zoals cathinonen of fentanyl (zie fentanyl teststrips), waardoor zelfs dit specifieke gebruik van Mandelin de nadelen niet waard is.
Mandelin-kleurentabel voor PMA, PMMA en PMEA
De Mandelin-test kan PMA en PMMA in meth/amfetamine aantonen.
Nadelen van het Mandelin-reagens
Wat zijn de nadelen van het Mandelin-reagens? Die zijn talrijk. Allereerst fout-positieven. Zoals beschreven in het standaardwerk Clarke’s Analysis of Drugs and Poisons, verkleurt de spottest Mandelin oranje bij (bijna) alle hydrochloridezouten.
Effecten van de ionvorm
Zouten kunnen andere kleuren geven dan het bijbehorende zuur of de base. Over het algemeen geven vrije zuren of basen die via extractie uit het testmateriaal zijn geïsoleerd betere kleuren dan hun zouten. De kleur van een zout kan worden beïnvloed door de aard van de overige aanwezige ionen. Zo geven alle hydrochloridezouten een rode kleur in de Mandelin-test en een blauwe met het Koppanyi–Zwikker-reagens (vóór toevoeging van pyrrolidine).
Basische zouten van zwakke zuren kunnen door een pH-verandering andere kleuren geven. Is een verbinding uit biologisch materiaal geëxtraheerd, dan zouden deze factoren geen problemen mogen opleveren, omdat ze dan als base aanwezig is. Past men de tests echter toe op farmaceutische preparaten, waarin de verbindingen meestal aanwezig zijn als zouten, kan dit problemen geven.
In de database van onze reagenstest-app hebben we ruim 300 verbindingen die Mandelin naar een oranje of bruinige tint doen verkleuren. Erger nog: de reacties van Mandelin lijken sterk af te hangen van de monstergrootte. Bij te weinig monster kunnen de resultaten vervagen; zie hieronder de foto’s van de Sloveense politieforensiek (bron: https://www.policija.si/apps/nfl_response_web/seznamColors.php):
Kleurentabel reagenstests voor 3-MMC
Het Mandelin-reagens geeft vaak een vervagende kleurverandering
Mandelin-test wordt vaak aanbevolen voor cocaïne en ketamine vanwege de oranje kleurverandering, maar zoals gezegd is dat op zijn zachtst gezegd een misleidende aanname. Deze kleurreacties zijn niet alleen verre van uniek,de resultaten zijn ook vaak inconsistent. Op de openbare site met labresultaten drugsdata.org zijn veel Mandelin-reacties groenig. Waarom precies is onzeker, maar Mandelin wordt bij bewaring vanzelf groen. Wat ons bij het volgende probleem brengt: de houdbaarheid.
Mandelin-reagens kenmerkt zich door een extreem korte houdbaarheid. Het is niet ongehoord dathet al met tekenen van bederf uit het transport aankomt, zeker in de zomer. Als je Mandelin-reagens al groen is om te beginnen, heb je een nieuw reagens nodig, bij voorkeur een beter zoals Morris-reagens in een multireagenskit, om het risico op niet-sluitende resultaten (zowel fout-positief als fout-negatief) verder te verkleinen.
4-MMC testen met Marquis-, Mecke- en Mandelin-reagens
Testen met het Mandelin-reagens geeft vaak niet-sluitende resultaten. Bron: drugsdata.org
Wanneer moet je het Mandelin-reagens gebruiken?
Mandelin-reagens zou helemaal niet gebruikt moeten worden, behalve om methamfetamine of amfetamine specifiek op PMA en PMMA (of PMEA) te testen. Wil je ketamine of cocaïne testen, neem dan Morris-reagens (een gemodificeerde Scott-test). Morris geeft bij kleine hoeveelheden ketamine een kleur tussen purper en violet, en bij cocaïne een helder, sterk blauw. Hij is niet volledig vrij van fout-positieven, dus zorgdat je extra reagentia bij de hand hebt — in je ketaminetestkit of cocaïnetestkit.
Test je MDMA of meth/amfetamine, houd het dan bij andere reagentia zoals Marquis, Mecke en Simon’s, om er een paar te noemen, en onthoud dat er minstens 2 verschillende reagentia nodig zijn om de analyse nauwkeuriger te maken. Om de aanwezigheid van MDMA te bevestigen kun je deze reagentia inzetten: Marquis, Mecke, Liebermann, Froehde en Simon’s, hetzelfde geldt voor methamfetamine. Mecke en Froehde-reagens kunnen PMA, PMMA en PMEA ook in amfetamine of methamfetamine aantonen.
