Cultuur · Kyiv, Oekraïne
Hoe feesten mensen in Oekraïne?
Een weekend op het Brave! Factory festival, dat op 22 en 23 augustus 2026 in Kyiv plaatsvond.
Ik ging vooral voor mijn werk naar Kyiv: Drugstore, een bevriende organisatie voor drugstesten, zou op Brave werken. Nieuwsgierig naar hun ervaring sprak ik met Galya Sergienko van Drugstore af om hun kantoor te bezoeken, te zien hoe ze zich op de rave voorbereiden en hen aan het werk te zien. Toevallig zeiden mijn vrienden ook dat Brave een van de beste festivals in de buurt is, dus mijn nieuwsgierigheid was gewekt.
Er is geen keuze
Drugstore maakt deel uit van de non-profitorganisatie Alliance for Public Health, die diensten ondersteunt die uiteenlopen van medische hulp aan burgers vlak bij het front tot het uitdelen van basismateriaal voor harm reduction: voorlichtingsmateriaal over drugs, sniffsets voor veiliger gebruik en reagenstests.
Als ik bij het kantoor van Drugstore aankom, ontvangt Margarita, een collega van Galya, me voor het historische ziekenhuisgebouw waarin ze zitten, en gaan we naar binnen. In het doolhof van gangen vertelt ze hoe dankbaar hun werk is, bijvoorbeeld het organiseren van lezingen over onderwerpen die met drugs te maken hebben. Je merkt dat jonge mensen risico’s willen verkleinen en willen leren, als dat kan. Helaas is dat nu moeilijker: door de mobilisatie gaan mensen minder graag de deur uit.
Ondertussen pakt Drugstore in voor Brave en krijg ik een deel van hun materiaal te zien. Sniffsets met opvallende ontwerpen, een eigen versie van de bekende TripSit-interactietabel, allerlei condooms, een koelkast vol reagenstests en nog veel meer.
„Kyiv leeft zijn eigen leven, wat er ook gebeurt, mensen zijn eraan gewend. Omdat er geen keuze is.”
Galya, Drugstore
Op de vraag of ze rare middelen zijn tegengekomen en wie die gebruikt, zegt Olya van Drugstore: „Het is de nieuwe generatie.” Sinds het begin van de grootschalige invasie neemt het gebruik van synthetische stimulantia in Oekraïne toe, terwijl het aanbod van legale middelen synthetische cannabinoïden en kratom omvatte. Onlangs werden meer nieuwe psychoactieve stoffen verboden en zijn de drugs in elk geval minder zichtbaar — als je dat een verbetering kunt noemen.
We praten ook over mefedron, de koning van de moderne stimulantia, en over pregabaline. Dat laatste is een downer, vooral bekend onder de merknaam Lyrica. De dosering verschilt enorm per persoon en het effect zit ergens tussen alcohol, Xanax en ketamine in.
In een café in Oekraïne zitten en achteloos over drugs praten voelde vreemd. Iedereen die ik ken had deze reis een slecht idee genoemd, zei ik tegen Olya.
„Ja, en? Hier wonen is een slecht idee, en we doen het toch.”
Olya, Drugstore
De volgende dag
Brave! Factory opende zijn poorten op het terrein van de oude Dovzjenko-filmstudio in Kyiv. Het begint om twaalf uur ’s middags, omdat iedereen voor middernacht thuis moet zijn vanwege de avondklok. Dagfeesten zijn de nieuwe norm, en dat betekent een compleet andere ervaring dan een paar jaar geleden, zoals ik hoorde van Serhii, een doorgewinterde raver.
„Nu stelt het niets voor. Had je maar gezien hoe het vroeger was bij Brave in Metrobud. Drie- of vierduizend mensen op één podium.”
Serhii
Serhii werkte vroeger in Polen, maar keerde na de grootschalige invasie in 2022 terug naar Oekraïne. Hij heeft vermoedelijk in meer Poolse steden gewerkt en gewoond dan ik er ooit heb bezocht, terwijl ik er vandaan kom. Terwijl we praatten kwam er een vrouw met een hond langs. Ze zag Serhii’s gewonde benen en zei zachtjes iets tegen hem in het Oekraïens. Hij antwoordde dat hij alleen had gedaan wat hij kon.
Ik zou sterven als ik niet leefde
Nu hij uit dienst is, houdt hij zich bezig. Zijn passie voor voetbal en muziek drijft hem om beide toegankelijker te maken in zijn woonplaats Ternopil. Hij liet me foto’s zien van een voetbalveld dat hij had aangelegd, en merkte op dat hij gebouwen van dezelfde omvang volledig had zien wegvagen door Russische bommen.
„Ik zou sterven als ik niet leefde. Elke dag gebeurt er iets. Elke nacht kan de laatste zijn. Mensen in Oekraïne willen leven, niet sterven. Ik wil dat iedereen leeft en plezier heeft, en niet in oorlog is.”
Serhii
Hoe overleef je dit zonder?
Bij de stand van Drugstore ontmoette ik Anastasia, een lokale dj die met twee vriendinnen naar het festival was gekomen. Anastasia is even goed thuis op de dansvloeren van Kyiv als achter de draaitafels: ze krijgt les van het legendarische collectief van club Closer en gaat al jaren met hen uit. Op de vraag naar raven in oorlogstijd antwoordt ze:
„Hoe overleef je deze shit zonder?”
Anastasia
„Zij is ook onze gids”, zeiden haar vriendinnen trots terwijl ik de namen van aanbevolen artiesten opschreef. De lokale Igor Glushko, Roman K. en Sasha Shults belandden meteen bij de favorieten in mijn schema. Later die avond stond Mezerg op het programma, een Franse artiest die een zelfgebouwd instrument bespeelt van theremin, keyboard en percussie.
Vlak voordat Mezerg begon, riep iemand uit het publiek de klassieker: „Poetin is een klootzak! Welkom in Oekraïne!”
Raven draait om in het moment zijn: hier, nu, samen. Veel artiesten verwezen rechtstreeks naar de oorlog of bedankten de verdedigers voor hun offer. Mensen dansten op Hidden Element terwijl ze naar de namen van bezette Oekraïense steden keken, anderen poseerden voor foto’s bij kunstinstallaties op de plek van ramen die bij een Russische aanval waren verwoest.
„Dubbel zien is een noodzaak als je zo’n werkelijkheid hebt”, schrijft Anastasia me later.
„Het doet me denken aan de toestand tussen gebroken en ongebroken.”
Dima, festivalbezoeker
Oekraïne is mijn thuis
Ik liep Tatyana tegen het lijf terwijl ik naar Sweely luisterde, een Franse dj op het Dvir-podium. Ze vroeg wat me naar Kyiv bracht, en we raakten aan de praat over harm reduction en testkits voor drugs. Zelf gebruikt ze geen drugs, maar ze is een groot liefhebber van zwarte en rode thee. We hadden geluk en vonden onderweg naar de techno op het Topka-podium nog wat.
„Ik werkte vroeger in internationale ontwikkeling, in Irak, in Afghanistan. Ik woon in Mexico, maar nu ben ik hierheen gekomen, want Oekraïne is mijn thuis.”
Tatyana
Tatyana wist niet zeker of ze het weekend erna naar de afterparty in Closer zou gaan. Ze heeft verplichtingen bij een dierenasiel buiten Kyiv, waar ze honden uit heel Oekraïne helpt. Maar ze krijgt het toch allemaal voor elkaar, geen obstakel is te groot: „Als je het leuk vindt: in september is er nog een festival, je bent dan welkom.”
Later
Ik nam afscheid — „do pobachennia” — van het team van Drugstore en ging op weg naar de bus terug naar Polen. Net toen de afsluitende dj-set van Eric Cloutier eindigde, verscheen er een luchtalarmmelding op mijn telefoon. Want natuurlijk is daar een app voor.
Ik vroeg iemand die naast me stond waar de schuilplaats was. Gingen we naar de metro? Diegene keek me verbaasd aan, glimlachte alleen en lachte.
Niet om dramatisch te doen, maar ik zou toch de metro nemen, dus ging ik richting de schuilplaats. Op straat vroeg ik een meisje dat langsliep of zij meer wist over wat er aan de hand was. Ze liet me een Telegram-groep zien die „inslagen” bijhoudt. Zo weet je of jouw wijk doelwit is, wat preciezer kan zijn dan het alarm voor de hele stad.
Volgens de chat zou het goed moeten komen. Maar toen we onder een drukke straat door liepen, werd het minder duidelijk of we uitlaten hoorden of Shahed-drones.
We gingen sneller lopen. We moesten ergens zijn. Tijd om naar huis te gaan.
Steun Oekraïne nu. Sluit je aan bij de oorlogshulp en doneer op u24.gov.ua.
