Hoe test je de kwaliteit van stoffen?
Dit artikel is naar het Nederlands vertaald.
De veiligste manier om de risico’s te vermijden van psychoactieve stoffen is ze niet gebruiken, maar dat kan niet altijd. Zuiverheidstests horen bij de meest doeltreffende vormen van schadebeperking. In verschillende landen bestaan door de overheid gesteunde programma’s om de samenstelling anoniem te laten controleren, onder meer in Oostenrijk, Nederland, Spanje, Duitsland en Zwitserland. Ze willen de veiligheid vergroten door analyse vlak voor gebruik mogelijk te maken en de gevaarlijkste stoffen zichtbaar te maken.
Zoals talrijke wetenschappelijke studies bevestigen (bijvoorbeeld F. Measham et al) en de rapporten van de Europese Unie, bereikt het controleren van de samenstelling juist de mensen met het grootste risico, die anders geen hulp zouden zoeken. In dit artikel lopen we alle gangbare manieren langs om een psychoactieve stof te testen voor je hem gebruikt.
Let op: een negatieve noch een positieve uitslag garandeert veiligheid, geen enkele stof is 100 % veilig. Kies je toch voor riskant gedrag, zorg dan dat je de risico’s echt kent en weet hoe je ze kleiner maakt. Onze kennisbank staat op de pagina Veiligheid.
De gangbaarste manieren om de zuiverheid te controleren zijn:
- Organoleptisch onderzoek
- Oplosbaarheid
- Kookpunt
- Kleurreagentia
- Teststrips
- UV-Vis (ultraviolet-zichtbaarspectroscopie)
- FTIR (fouriertransformatie-infraroodspectroscopie)
- TLC (dunnelaagchromatografie)
- GC/MS (gaschromatografie met massaspectrometrie)
- LC/MS (vloeistofchromatografie met massaspectrometrie)
- HPLC (hogedrukvloeistofchromatografie)
- NMR (kernspinresonantie)
Methoden van stofanalyse
Kwalitatieve analyse
- Organoleptisch onderzoek
- Oplosbaarheid
- Kookpunt
- Kleurreagentia
- Teststrips
- TLC (dunnelaagchromatografie)
- FTIR (fouriertransformatie-infraroodspectroscopie)
- GC/MS (gaschromatografie met massaspectrometrie)
- LC/MS (vloeistofchromatografie met massaspectrometrie)
- HPLC (hogedrukvloeistofchromatografie)
- NMR (kernspinresonantie)
Kwantitatieve analyse
- TLC (dunnelaagchromatografie)
- FTIR (fouriertransformatie-infraroodspectroscopie)
- UV-Vis (ultraviolet-zichtbaarspectroscopie)
- GC/MS (gaschromatografie met massaspectrometrie)
- LC/MS (vloeistofchromatografie met massaspectrometrie)
- HPLC (hogedrukvloeistofchromatografie)
- NMR (kernspinresonantie)
Organoleptisch onderzoek
Organoleptisch onderzoek is het beoordelen van uiterlijk, geur en smaak. Om voor de hand liggende redenen is het niet nauwkeurig en dient het alleen om uit te sluiten (waarschuwingssignalen, nooit groen licht).
De wetenschappelijk waardevolste techniek van dit soort is kristallografie, het onderzoek naar de structuur van gekristalliseerde stoffen.
Kenmerken van organoleptisch onderzoek:
- Lage nauwkeurigheid
- Lage kosten
- Eenvoud
- Hoog risico op fouten
Kristallografie van versneden amfetamine
De gangbaarste manier om de kwaliteit van stoffen als amfetamine, MDMA, wiet en andere in te schatten, is ernaar kijken en eraan ruiken. Proeven raden we af, vanwege het risico op farmacologische interactie. Ziet of ruikt een monster er anders uit dan verwacht, dan wijst dat ook zonder verder onderzoek erop dat het niet geschikt is voor gebruik.
Voorbeelden van waarschuwingssignalen:
- Deeltjes met uiteenlopende vormen
- Kristallen met uiteenlopende kleuren
- Sterke, onverwachte geur
- Het ontbreken van verwachte kenmerken, bijvoorbeeld plantaardig materiaal dat niet op cannabistoppen lijkt
Een normaal uiterlijk en een normale geur betekenen natuurlijk NIET dat het monster veilig is.
Oplosbaarheid
Bij de oplosbaarheidstest vergelijk je het gedrag van een monster met gegevens uit de wetenschappelijke literatuur, bijvoorbeeld swgdrug.org. Ook deze methode is niet nauwkeurig en dient alleen om uit te sluiten (waarschuwingssignalen, nooit groen licht).
- Lage nauwkeurigheid
- Lage kosten
- Eenvoud
- Hoog risico op fouten
- Kan helpen de stof te zuiveren
Oplosbaarheid van een stof testen
Wie de oplosbaarheidswaarden van de verwachte stof kent, kan bepaalde onzuiverheden opsporen. Cafeïne is een goed voorbeeld, een veelvoorkomende versnijding in poeders. Amfetamine, MDMA en cocaïne lossen redelijk goed op in methanol. Om 1 gram cafeïne op te lossen heb je daarentegen maar liefst 75 ml methanol nodig. Je kunt dus proberen een monster (40 mg) op te lossen in 1 ml methanol: blijft een deel onopgelost, dan wijst dat op een onzuiverheid. Deze methode spoort onzuiverheden eerder op dan dat ze die benoemt.
Een bijzonder interessante techniek rond oplosbaarheid is de zogeheten A/B-extractie (zuur/base). Door een zuur of base toe te voegen breng je de stof in de freebase- of zoutvorm, waarmee meteen de oplosbaarheid verandert en ongewenste onzuiverheden eruit te filteren zijn.
Kookpunt
Bij de kookpunttest verwarm je een stof en kijk je wanneer die begint te koken. Door te vergelijken met gegevens uit de wetenschappelijke literatuur, bijvoorbeeld swgdrug.org, kun je onverwachte bestanddelen opmerken.
Kenmerken van de kookpunttest:
- Lage nauwkeurigheid
- Lage kosten
- Betrekkelijk eenvoudig
- Hoog risico op fouten
Kookpunt testen
Teststrips
Teststrips, oorspronkelijk voor urine bedoeld, zijn ook te gebruiken om een stof te controleren voor gebruik. Ze bevatten uiterst gevoelige antilichamen en kunnen zo met ja of nee uitsluiten dat er stoffen als fentanyl in zitten.
Ook deze methode is niet nauwkeurig en dient alleen om uit te sluiten (waarschuwingssignalen, nooit groen licht).
Kenmerken van teststrips:
- Beperkte nauwkeurigheid
- Lage kosten
- Eenvoudig in gebruik
- Snelle uitslag
Fentanyl teststrips
Immuno-enzymatische teststrips zijn diagnostische hulpmiddelen om bepaalde stoffen in een monster aan te tonen en te meten, vaak in lichaamsvloeistoffen als bloed, urine of speeksel. Ze worden veel gebruikt in de medische diagnostiek, bij drugstests, zwangerschapstests en tal van andere toepassingen. Ook in forensisch verband en bij schadebeperking dienen ze om een stof voor gebruik te onderzoeken.
Kleurreagentia
Kleurreagentia zijn eenvoudige chemische reagentia die van kleur veranderen naargelang de toegevoegde stof.
Ook deze methode dient om uit te sluiten (waarschuwingssignalen, nooit groen licht).
Kenmerken van kleurreagentia:
- Beperkte nauwkeurigheid
- Lage kosten
- Eenvoudig in gebruik
- Snelle uitslag
Uitslag van een reagenstest op cocaïne
Kleurreagentia zijn vloeibare of kristallijne chemische stoffen die van kleur veranderen naargelang waarmee ze in contact komen. Omdat er veel meer stoffen zijn dan primaire kleuren, is het beslissend om sets van verschillende reagentia te gebruiken: het bepalen van de verwachte stof wordt nauwkeuriger en een deel van de versnijdingen valt af.Met reagentia in daarvoor samengestelde kits, zoals die van PRO Test, en zeker samen met TLC of fentanyl teststrips, haal je ook thuis betrouwbare uitslagen.
Er bestaan zogeheten semikwantitatieve kleurreagentia om de concentratie in te schatten. Hun uitslagen zijn echter sterk voor interpretatie vatbaar en niet betrouwbaar. In het aanbod van PRO Test vind je reagentia die weliswaar kwalitatieve tests zijn, maar daarnaast semikwantitatief bruikbaar. Semikwantitatieve tests schatten de concentratie relatief in, dus ten opzichte van een monster of een referentieschaal.
Semikwantitatieve PRO Test reagentia:
- Cannabis (4-AP): controleert of het monster vooral CBD of THC bevat
- Hofmann: helpt de hoeveelheid LSD te vergelijken
- Zimmermann: helpt de hoeveelheid CBD te vergelijken
Dunnelaagchromatografie (TLC)
Dunnelaagchromatografie scheidt een monster in de afzonderlijke stoffen. Elke stof verschijnt als een eigen “vlek”. TLC zegt ook iets over de concentratie, omdat een grotere “vlek” vaak op een hogere concentratie wijst.
Kenmerken van dunnelaagchromatografie:
- Lage kosten per test
- Betrekkelijk eenvoudig te gebruiken
- Toont het aantal en de hoeveelheid stoffen
- Benoemt de stoffen niet
TLC-test op cannabinoïden
Ze herkent de werkzame bestanddelen van een zeer breed scala aan stoffen, onderscheidt derivaten binnen dezelfde groep en vindt de meest voorkomende versnijdingen. De uitslagen scheiden de actieve stoffen in het monster, maar zuiverheid of concentratie zijn niet altijd vast te stellen. Om te benoemen wat er gevonden is, zijn daarnaast kleurreagentia nodig.
TLC hangt volledig af van de gebruikte “testvloeistof”, ook wel eluens of “mobiele fase” genoemd. In sommige gevallen herkent ze zelfs isomeren van dezelfde stof.
Fouriertransformatie-infraroodspectroscopie (FTIR) is de voordeligste van de geavanceerde analysemethoden. Ze is met weinig training te gebruiken en wordt onder meer ingezet door getyourdrugstested.com.
Kenmerken van FTIR:
- betrekkelijk duur apparaat
- vaak gebonden aan een betaald abonnement op een database
- betrekkelijk eenvoudig te bedienen
- geschikt voor monsters met 1 of 2 bestanddelen
- ziet geen stoffen onder 5 % concentratie
FTIR-apparaat
Fouriertransformatie-infraroodspectroscopie (FTIR) is een analysetechniek uit de chemie om verbindingen te herkennen en te meten aan de hand van hun absorptie van infraroodstraling. FTIR laat zien welke functionele groepen in het monster zitten, wat het bepalen van de moleculaire structuur vergemakkelijkt. Ze wordt gewaardeerd om haar gevoeligheid, haar snelheid en de nauwkeurigheid waarmee ze moleculaire structuren beschrijft, wat haar tot onmisbaar gereedschap van de moderne analytische chemie maakt.
UV-Vis
Ultraviolet-zichtbaarspectroscopie is een veelgebruikte analysemethode. Net als FTIR vernietigt ze het onderzochte monster niet. Ze wordt vaak samen met identificatiemethoden ingezet.
Kenmerken van UV-Vis:
- Betrekkelijk duur apparaat
- Toont de hoeveelheid stoffen
- Onderscheidt geen isomeren van dezelfde stof
UV-Vis-apparaat
Analysetechniek om onvermengde stoffen te meten. In het laboratorium energycontrol-international.org bijvoorbeeld wordt ze vooral gebruikt voor de kwantitatieve analyse van MDMA/ecstasy, 4-MMC/mefedron, 3-MMC/metafedron en 2-MMC. Ze wordt ook toegepast op stoffen als 2C-B/Nexus, MDA en 6-APB. Het is een kwantitatieve techniek voor stoffen waarbij de dosis nauwkeuriger geregeld moet worden, om het gewenste effect te bereiken en het risico te verkleinen.
UV-Vis-analyse, oftewel ultraviolet-zichtbaarspectroscopie, is een veelgebruikte techniek die meet hoeveel ultraviolet en zichtbaar licht een stof opneemt. Ze geeft informatie over de elektronenstructuur van moleculen en bepaalt de concentratie van een stof in het monster. UV-Vis-spectroscopie dankt haar verspreiding aan eenvoud, snelheid en gevoeligheid. Ze is waardevol gereedschap in chemie, biochemie, milieuwetenschappen en materiaalkunde.
GC/MS
De belangrijkste labmethode voor stofanalyse, vaak ingezet als screening om een of meer verbindingen in een monster te bepalen.
Kenmerken van GC/MS:
- Duur apparaat
- Toont soort en hoeveelheid stoffen
- Onderscheidt meerdere isomeren
- Niet geschikt voor warmtegevoelige stoffen
GC/MS-apparatuur
GC/MS dient voor kwalitatieve en kwantitatieve analyse van de belangrijkste stoffen: cocaïne, amfetamine, methamfetamine, kalmeringsmiddelen, ketamine met zijn onzuiverheden en meer. Het bepaalt NPS (nieuwe psychoactieve stoffen) en meet de meeste stoffen, ook in mengsels.
Via de retentietijd onderscheidt het positie-isomeren als 4-MMC en 3-MMC, behalve fluorderivaten (2,3,4-FMA; 2,4-FA; 2,3,4-FEA).
LC/MS
Na GC/MS is LC/MS de tweede meest gebruikte labmethode voor stofanalyse. Voor psychoactieve stoffen wordt ze veel ingezet, vooral bij LSD en fentanyl.
Kenmerken van LC/MS:
- Duur apparaat
- Hoge nauwkeurigheid
- Toont soort en hoeveelheid stoffen
- Onderscheidt geen isomeren van dezelfde stof
- Geschikt voor warmtegevoelige stoffen
LC/MS-apparatuur
Vloeistofchromatografie met massaspectrometrie (LC/MS) is een doeltreffende analysemethode waarbij een monster op een vloeistofchromatografiekolom wordt gescheiden en daarna met massaspectrometrie wordt bepaald. Ze is geschikt voor zeer uiteenlopende stoffen, organisch en anorganisch.
LC/MS wordt gewaardeerd omdat het verbindingen kan meten in monsters met een complexe chemische samenstelling, vandaar het brede gebruik in biologisch, farmaceutisch en milieuonderzoek.
HPLC
Hogedrukvloeistofchromatografie (HPLC) geldt breed als de beste praktische methode voor stofanalyse. Organisaties als Energy Control meten er de LSD-concentratie in vloeitjes en druppels mee.
Kenmerken van HPLC:
- Duur apparaat
- Zeer hoge nauwkeurigheid
- Toont het aantal en de hoeveelheid stoffen
- Heeft referentiemonsters nodig om te benoemen
- Geschikt voor warmtegevoelige stoffen
HPLC-apparatuur
Hogedrukvloeistofchromatografie (HPLC) is een nauwkeurige analysemethode om chemische verbindingen in een vloeibaar monster te scheiden en te onderzoeken. Bij HPLC gaat het monster onder zeer hoge druk door een chromatografiekolom, wat de bestanddelen goed scheidt.
Dit type chromatografie werkt bijzonder goed bij organische stoffen: geneesmiddelen, nucleïnezuren of fenolische verbindingen. HPLC wordt veel gebruikt in analytische en industriële laboratoria om concentraties van uiteenlopende stoffen nauwkeurig te bepalen.
NMR
Kernspinresonantie (NMR) is de meest geavanceerde, traagste, lastigste en duurste methode voor stofanalyse. Ze is ook de nauwkeurigste van allemaal. Eén monster analyseren kan duizenden euro’s kosten.
Kenmerken van NMR:
- Enorme apparaatkosten
- De hoogst mogelijke nauwkeurigheid
- Het lastigst in gebruik
- Vraagt vaak een hele ruimte
NMR-apparatuur
Kernspinresonantieanalyse (NMR) is een krachtige en veelzijdige techniek om de structuur en het gedrag van moleculen te bestuderen. Ze geeft gedetailleerde informatie over de kernomgeving van afzonderlijke atomen binnen een molecuul en biedt zo zicht op moleculaire structuren, hun dynamiek en hun wisselwerkingen. NMR wordt veel gebruikt in chemie, biochemie en aanverwante vakgebieden.
Wat de kosten betreft: NMR-apparatuur is zeer duur in aanschaf, gebruik en onderhoud. De complexe techniek, de behoefte aan een krachtige magneet en de vereiste specialistische kennis drijven de prijs op. Daar komen de monstervoorbereiding en de tijd voor meting en analyse nog bij.
Hoe waardevol en veelzijdig NMR ook is, welke techniek de “beste” is hangt af van het doel van de analyse en van het monster. De prijs van NMR wordt meestal gerechtvaardigd door wat ze levert en door de nauwkeurigheid waarmee ze moleculaire structuur en dynamiek beschrijft.
Samenvatting
Na het lezen van dit artikel vraag je je misschien af of het bestaan van geavanceerde methoden als NMR of HPLC een argument is tegen de eenvoudige. Nee: elke methode heeft haar plaats. Wie hun grenzen kent, haalt met eenvoudige middelen heel veel informatie binnen.
TLC en kleurreagentia vragen geen specialistische kennis en maken het controleren van de zuiverheid heel betaalbaar. Gebruikt volgens de aanbevelingen van de PRO Test kits zijn hun uitslagen betrouwbaar. Met daarvoor samengestelde testkits kun je flink op de uitslag vertrouwen.
Zijn eenvoudige methoden onfeilbaar? Natuurlijk niet, maar geen enkele uitslag garandeert veiligheid. Houd er altijd rekening mee dat een stof een nieuw, moeilijk aantoonbaar bestanddeel kan bevatten. En laten we niet vergeten: geen enkele stof is 100 % veilig.
Start testing your substances now:
Geen enkele testuitslag zegt dat een stof veilig is. Geen enkele stof is 100 % veilig.Dit artikel is gepubliceerd met het oog op schadebeperking. Het moedigt het gebruik van psychoactieve stoffen niet aan en vervangt geen medisch advies.